Όσο περισσότερες γλώσσες, τόσο πιο εύκολα;!

Όσο περισσότερες γλώσσες μιλάτε, τόσο πιο εύκολα θα μάθετε μια καινούργια

Θυμάστε την πρώτη σας ξένη γλώσσα και πόσο χρόνο σάς πήρε μέχρι να μπορείτε να πείτε μια πρόταση και να καταλαβαίνετε τη γλώσσα σε κάποιο βαθμό;

Θυμάμαι ακόμη πολύ καλά πώς χρειάστηκε να μάθω τα αγγλικά. Ήταν μια μακρά και κοπιαστική διαδικασία μέχρι να καταλάβω έστω και λίγο τη γλώσσα. Λίγο αργότερα έμαθα γαλλικά, και πάλι πέρασε πολύς καιρός μέχρι να μπορέσω να πω έστω μία πρόταση και να συνηθίσω τις νέες δομές. Μετά τα γαλλικά έμαθα ισπανικά. Αυτό έγινε σε σύντομο χρόνο: από την αρχή καταλάβαινα ήδη αρκετές λέξεις και μέσα σε λίγους μήνες μπορούσα να συνεννοηθώ. Όταν τα επόμενα χρόνια έμαθα ιταλικά και πορτογαλικά, τα πράγματα πήγαν ακόμη πιο γρήγορα. Ήδη από την αρχή καταλάβαινα πολλές λέξεις. Τα πορτογαλικά, μάλιστα, τα καταλάβαινα από την αρχή τόσο καλά, που μπορούσα να διαβάσω και να καταλάβω ολόκληρα κείμενα χωρίς να έχω μάθει ποτέ τη γλώσσα. Άρα, όσο περισσότερες γλώσσες μιλάτε, τόσο πιο εύκολα μαθαίνετε μια καινούργια.
‍

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό;

Για να βρούμε την εξήγηση, ας κάνουμε μια μικρή βουτιά στην ιστορία των γλωσσών. Οι γλώσσες δεν είναι κάτι που έφτιαξε κάποτε ένας άνθρωπος και που έχει σταθερές δομές. Εξελίσσονται συνεχώς, αναμειγνύονται με άλλες γλώσσες και διαλέκτους ή μπορεί και να εξαφανιστούν εντελώς με τον καιρό. Πολλές γλώσσες που μιλιούνται σήμερα στην Ευρώπη έχουν πίσω τους μακρά ιστορία και πολλές αλλαγές. Όλες όμως ανάγονται σε μια κοινή προγονική γλώσσα, την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή, η οποία έχει ηλικία αρκετών χιλιάδων ετών. Από αυτή την αρχέγονη γλώσσα προήλθε η ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια, που έχει πολλούς κλάδους. Όλοι τους κατάγονται από αυτή τη μία προγονική γλώσσα και άλλαξαν με το πέρασμα του χρόνου. Ανάμεσά τους είναι η οικογένεια των γερμανικών γλωσσών, στην οποία ανήκουν τα γερμανικά και τα αγγλικά, οι σλαβικές γλώσσες, όπως για παράδειγμα τα ρωσικά, οι βαλτικές γλώσσες, όπως τα λιθουανικά και τα λετονικά, αλλά και γλώσσες όπως τα αλβανικά ή τα ελληνικά. Επειδή πολλές από τις σημερινές παγκόσμιες γλώσσες ανήκουν στις ινδοευρωπαϊκές και έχουν επομένως κοινή καταγωγή, μπορεί κανείς να επωφεληθεί όταν μαθαίνει περισσότερες από μία. Οι γλώσσες αυτές έχουν πράγματι διάφορες ομοιότητες μεταξύ τους, και όσες ανήκουν στην ίδια γλωσσική οικογένεια ακόμη περισσότερες.

Οι ρομανικές γλώσσες, για παράδειγμα, κατάγονται όλες από τα λατινικά. Στην αρχαιότητα η Ρώμη είχε μεγάλη επιρροή σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, και τα λατινικά, που μιλιούνταν στη Ρώμη, διαδόθηκαν γρήγορα. Με τον καιρό, τα λατινικά αναμείχθηκαν με τις διαλέκτους των διάφορων χωρών, και έτσι γεννήθηκαν οι ρομανικές γλώσσες. Τα λατινικά είναι λοιπόν μια νεκρή γλώσσα, που όμως ζει ακόμη μέσα στις ρομανικές γλώσσες. Γι’ αυτό τα γαλλικά, τα ιταλικά, τα ισπανικά και τα πορτογαλικά μοιάζουν πολύ μεταξύ τους και έχουν υιοθετήσει πολλές δομές και λέξεις από τα λατινικά. Οι ομοιότητες αυτές είναι μερικές φορές τόσο μεγάλες, που όποιος μιλά ήδη γαλλικά, για παράδειγμα, ξέρει ήδη το 50% του βασικού λεξιλογίου των ιταλικών. Επίσης, κάποιες γραμματικές δομές μοιάζουν πολύ ανάμεσα σε γλώσσες της ίδιας οικογένειας, οπότε πολλοί κανόνες μεταφέρονται από τη μία στην άλλη.

Οι ομοιότητες αυτές ανάμεσα σε δύο γλώσσες σίγουρα μας ωφελούν, και αν ξέρουμε ότι υπάρχουν, μπορούμε να μεταφέρουμε λέξεις ακόμη πιο συνειδητά. Όμως κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις. Οι ομοιότητες μπορεί επίσης να μας κάνουν να μπερδεύουμε δύο γλώσσες. Πολλές λέξεις δεν είναι ίδιες από γλώσσα σε γλώσσα, αλλά μοιάζουν πολύ, με μια μικρή διαφορά, όπως δύο γράμματα που αλλάζουν.

Η λέξη «κόσμος», για παράδειγμα, λέγεται «mondo» στα ιταλικά, «mundo» στα ισπανικά, «mundo» στα πορτογαλικά και «monde» στα γαλλικά. Οι λέξεις αυτές μοιάζουν τόσο πολύ, που τις καταλαβαίνει κανείς όλες, ακόμη κι αν μιλά μόνο μία από αυτές τις γλώσσες. Αν όμως κάποιος μιλά ήδη ισπανικά και θέλει να μάθει ιταλικά, είναι πολύ πιθανό να μεταφέρει την ισπανική λέξη «mundo» στα ιταλικά. Αυτό συνήθως γίνεται ασυνείδητα και δυσκολεύει τη μάθηση. Το θετικό είναι ότι όσο καλύτερα μιλάτε τις γλώσσες, τόσο καλύτερα τις ξεχωρίζετε. Τέτοιες λανθασμένες μεταφορές είναι λοιπόν κυρίως λάθη αρχαρίων. Και δεν είναι καθόλου κακό, αφού δείχνουν ότι μιλάτε περισσότερες από μία γλώσσες, κάτι που είναι θετικό. Φυσικά, τέτοια λάθη θα συμβαίνουν πάντα και δεν μπορείτε να τα αποφύγετε. Την επόμενη φορά όμως που θα κάνετε ένα τέτοιο λάθος, θα ξέρετε ότι η αιτία του βρίσκεται στην ιστορία της γλώσσας.