Học với chữ sáng nền tối: đôi mắt được thư giãn

Bạn còn nhớ thời đi học chứ? Bảng có màu đen hoặc xanh rêu, phấn thì màu trắng. Chữ và số viết trên bảng hiện lên rõ ràng.

Ngược lại, sách và các ấn phẩm đều được in chữ đen trên nền trắng. Chữ đen trên nền trắng cũng chiếm ưu thế trên màn hình máy tính, điện thoại thông minh hay máy tính bảng. Thế nhưng với mắt, màu đen không phải là một màu. Nó là một hố đen và rất khó nhìn. Với thị giác của chúng ta, màu đen đồng nghĩa với bóng tối, với sự vắng mặt của ánh sáng.

Mắt dễ dàng nhận ra màu trắng của nền. Một điểm sáng trong bóng tối được nhìn thấy rõ hơn và nhất là nhanh hơn một điểm tối trên nền sáng. Vì lý do kinh tế và sinh thái, không thể áp dụng điều này cho sách in. Còn với màn hình máy tính hay điện thoại thông minh hiện đại, việc đảo ngược hai màu này lại rất dễ dàng. Giờ đây, hầu như nhà sản xuất nào cũng cung cấp cái gọi là “giao diện tối”. Đó là những giao diện trong đó nền trắng được hiển thị thành đen và chữ đen được hiển thị thành trắng. Các màu còn lại được giữ nguyên hoặc đảo ngược, tùy theo giao diện bạn chọn.

Trong một nghiên cứu, Andrea C. Aleman, Min Wang và Frank Schaeffel thuộc Viện Nghiên cứu Nhãn khoa của Bệnh viện Đại học Tübingen đã phát hiện ra một điều đáng kinh ngạc: khi đọc chữ đảo màu, tức là chữ trắng trên nền đen, sự phát triển chiều dài của nhãn cầu có thể được làm chậm lại. Tuy nhiên, nghiên cứu về vấn đề này mới chỉ ở giai đoạn đầu. Nhóm tác giả cũng dự định thực hiện tiếp nghiên cứu này với học sinh để kiểm chứng kết quả.

Võng mạc của mắt hoạt động như thế nào?

Trong khi máy ảnh kỹ thuật số xử lý mọi điểm ảnh (pixel) theo cùng một cách, võng mạc của mắt chủ yếu “đo” sự khác biệt giữa các “điểm ảnh” nằm cạnh nhau. Chỉ có sự chênh lệch độ sáng giữa phần trung tâm và phần rìa của vùng cảm quang được tế bào truyền lên não. Việc giảm bớt thông tin thị giác là cần thiết, vì võng mạc có tới 125 triệu “điểm ảnh”, trong khi dây thần kinh thị giác truyền được ít hơn rất nhiều. Nó “chỉ” có khoảng một triệu kết nối song song. Như vậy, việc truyền thông tin từ võng mạc lên não gặp phải một nút thắt cổ chai. Cách đơn giản hóa thông tin thị giác như mô tả ở trên giúp tránh được nút thắt đó.

Có hai loại tế bào như vậy. Một loại so sánh xem trong vùng cảm quang của nó, phần trung tâm có sáng hơn và vùng xung quanh có tối hơn hay không (gọi là tế bào ON). Loại còn lại thì ngược lại, so sánh xem phần trung tâm có tối hơn và vùng xung quanh có sáng hơn hay không (gọi là tế bào OFF). Khi nhìn trong điều kiện tự nhiên, cả hai loại tế bào đều được kích hoạt một cách cân bằng.

Nhưng còn khi đọc chữ thì sao? Trong cuộc sống số ngày nay, chúng ta ngồi trước màn hình hoặc sách vở suốt cả ngày. Khi đó, võng mạc truyền lên não nhiều tín hiệu OFF hơn tín hiệu ON. Các nhà nghiên cứu đã đo được phản ứng của màng mạch (lớp nằm phía sau võng mạc). Từ lâu, các nghiên cứu khác đã cho thấy độ dày của màng mạch có liên quan đến sự phát triển chiều dài của nhãn cầu và quá trình hình thành cận thị.

Tác dụng của việc đọc chữ đảo màu

Chỉ sau một giờ đọc chữ đảo màu, kết quả chụp cắt lớp quang học (OCT) cho thấy màng mạch của những người tham gia thử nghiệm dày lên. Màng mạch dày hơn có liên quan đến việc cận thị tiến triển chậm hơn. Các nhà nghiên cứu cũng đo được màng mạch mỏng đi sau khi người tham gia đọc chữ đen trên nền trắng trong một giờ. Chữ đen trên nền trắng là tình huống bình thường trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng đọc chữ đảo màu có thể ngăn chặn cận thị tiến triển.

Một tác dụng phụ khác của việc đọc chữ đảo màu trên màn hình là màn hình phát ra ít ánh sáng LED hơn. Phần lớn diện tích màn hình gần như được làm tối đi.

Làm thế nào để dùng chế độ đảo màu trên màn hình?

Về nguyên tắc, bạn muốn dùng chế độ tối trên màn hình máy tính hay điện thoại thông minh thì cũng như nhau. Thường thì bạn sẽ tìm thấy một hoặc nhiều giao diện tối (còn gọi là “dark theme”, “dark mode” hay chế độ tối) trong phần cài đặt của thiết bị.

Tùy hệ điều hành, không chỉ màu chữ bị đảo ngược mà trong nhiều trường hợp, hình ảnh cũng bị hiển thị đảo màu. Vì điều này có thể gây trở ngại khi làm việc, một số chương trình có những tiện ích mở rộng riêng. Ví dụ, với trình duyệt web Firefox, bạn có thể cài tiện ích “Dark Background and Light Text”. Nhờ đó, hình ảnh vẫn được hiển thị với màu gốc, chỉ có chữ là được đảo màu.

‍

Lúc đầu, đọc chữ đảo màu sẽ thấy rất lạ, nhưng sau đó lại rất dễ chịu cho mắt. Sau một thời gian làm quen ban đầu, thị giác của bạn sẽ được thư giãn đáng kể. Lần tới khi dạo phố, hãy để ý các biển quảng cáo. Bạn sẽ thấy một nửa trong số đó dùng chữ sáng trên nền tối. Ngày nay, chữ đảo màu vẫn không hề hiếm, dù chiếc bảng đen quen thuộc đã biến mất khỏi hầu hết các trường học.