11 mẹo học ngoại ngữ

Học một ngôn ngữ mới cũng giống như mở cánh cửa bước vào một thế giới mới.

Một đất nước hay một nền văn hóa trước đây vẫn còn xa lạ, hoặc chỉ được ta cảm nhận gián tiếp, qua bản dịch hay qua lăng kính của người khác. Tất nhiên, dù không nói cùng một ngôn ngữ, chúng ta thường vẫn tìm được cách để hiểu nhau. Nhưng mỗi lần tiếp cận bằng chính ngôn ngữ của họ, mỗi nỗ lực, mỗi từ nhỏ bé đều là một thành quả đáng giá.

Nelson Mandela từng nói: “Nếu bạn nói chuyện với một người bằng ngôn ngữ mà người đó hiểu, lời nói sẽ đi vào đầu họ. Nếu bạn nói chuyện với họ bằng ngôn ngữ của chính họ, lời nói sẽ đi vào trái tim họ.”

Có rất nhiều lý do để học một ngôn ngữ mới và chạm đến trái tim ai đó. Du lịch có thể là một lý do. Sống ở nước ngoài, yêu cầu công việc, một môn bắt buộc ở trường, hay sở thích cá nhân như đọc văn học nước ngoài hoặc rèn luyện trí nhớ là những lý do khác.

#1 Học ngôn ngữ mới cần thời gian

Học một ngôn ngữ mới là cả một quá trình. Và trên hết, nó cần một thứ: thời gian.

Thời gian để tìm hiểu kỹ ngôn ngữ, học ngữ pháp hay tự học. Hoặc thời gian để từ từ làm quen với ngôn ngữ ngay tại nơi người ta nói nó: thấm dần ngôn ngữ, lắng nghe, đọc, quan sát và đắm mình trong đó. Việc tiếp xúc tự nhiên với một ngôn ngữ còn được gọi là “tắm ngôn ngữ” hay học qua môi trường đắm chìm. Cần kết hợp cả hai, và lý tưởng nhất là có thể thực hiện được cả hai cách này.

#2 Tài liệu học phải thú vị

Chúng ta có rất nhiều loại tài liệu khác nhau qua đủ mọi kênh, và bạn nên chọn thật đa dạng, rồi điều chỉnh, bổ sung dần trong quá trình học. Đó có thể là sách, video, podcast, bài hát hay phim. Điều quan trọng là ta được tìm hiểu những chủ đề mình thấy hấp dẫn và thú vị. Thật uổng phí nếu bạn mất hứng với ngôn ngữ mới chỉ vì bài tập quá dễ, phương ngữ khó hiểu hay cứ gặp đi gặp lại những ví dụ giống nhau. Suy cho cùng, học một ngôn ngữ mới cũng phải vui chứ.

#3 Ngữ pháp là một phần không thể thiếu

Giai đoạn đầu là nền móng, và ở giai đoạn này, ta không thể né tránh việc học ngữ pháp và các quy tắc của ngôn ngữ. Tiếp đó, ta cần hiểu và nắm được ngôn ngữ đủ để đặt một câu đúng và diễn đạt điều mình muốn nói.

#4 Ưu tiên những từ quan trọng nhất

Với nhiều người, nói chuyện được là mục tiêu cuối cùng. Chúng ta muốn có thể gặp gỡ người khác bằng chính ngôn ngữ của họ. Ngoại ngữ nào cũng có vốn từ vựng phong phú, với nhiều từ mà ngay cả người bản xứ cũng hiếm khi dùng trong giao tiếp hằng ngày. Khi mới bắt đầu, hãy tập trung vào những từ quan trọng nhất. Trên internet có sẵn danh sách những từ thông dụng nhất, và ta cũng có thể tự ghi danh sách từ mới hoặc tạo thẻ ghi nhớ điện tử rồi ôn lại thường xuyên.

#5 Bạn luôn có thể học trực tuyến

Điện thoại thông minh kết nối chúng ta và đảm nhận nhiều chức năng trong cuộc sống hằng ngày. Chẳng hạn, các ứng dụng học ngoại ngữ giúp ta học những bài ngắn một cách đều đặn và vui như chơi. Nhờ vậy, ta có thể tận dụng thời gian rảnh trong ngày: thay vì theo thói quen mở ứng dụng mạng xã hội, ta mở ứng dụng học tập. Nếu thấy khó, bạn có thể thử đổi chỗ các ứng dụng trên điện thoại để “đánh lừa” thói quen của mình.

#6 Mỗi ngày một chút

Luyện tập ngôn ngữ mỗi ngày tạo nên khác biệt lớn. Lúc đầu có thể chỉ 10 phút, rồi 20, rồi 30 phút, và nếu sau đó ta dành mỗi ngày một tiếng cho ngôn ngữ mới, ta sẽ giỏi lên nhanh chóng và thấy rõ sự tiến bộ.

#7 Hãy “nạp” ngôn ngữ thật nhiều

Chúng ta có thể trải nghiệm ngôn ngữ theo nhiều cách khác nhau. Ta muốn “nạp” ngôn ngữ mới càng thường xuyên càng tốt để tai và mắt quen dần với nó. Ta nghe nhạc, theo dõi một podcast hay thậm chí một đài phát thanh địa phương. Trên internet có rất nhiều video miễn phí, từ video hướng dẫn học, phim ảnh, tin tức cho đến bất kỳ chủ đề nào ta quan tâm. Nếu làm vậy thường xuyên nhất có thể, ngôn ngữ sẽ ngày càng hòa vào cuộc sống hằng ngày, và ta học gần như không hề hay biết, đồng thời mở rộng khả năng hiểu và vốn từ của mình.

#8 Đừng chọn thứ quá dễ

Tài liệu học nên cao hơn trình độ hiện tại của ta một chút, để đủ thử thách và không nhàm chán với những gì đã biết, nhưng vẫn ở mức ta hiểu được ngữ cảnh, vui với vốn kiến thức mình đang có và có thêm động lực để học điều mới. Chẳng hạn, hãy xem phim bằng ngôn ngữ gốc có phụ đề, nghe nhạc kèm lời bài hát, hoặc tìm đến sách thiếu nhi hay phim Disney. Ở đó, cốt truyện đơn giản hơn, lời thoại ngắn hơn, ngôn ngữ trung tính và dễ hiểu hơn.

#9 Đừng ngại bỏ qua một số thì

Lúc mới bắt đầu, chỉ cần tập trung vào những thì quan trọng nhất và luyện tập chúng qua các ví dụ thực tế là đủ. Hãy bắt đầu với ngôi thứ nhất của những động từ thông dụng và chia chúng ở 2-3 thì phổ biến nhất, rồi mới chuyển sang các dạng ngữ pháp khác. Điều quan trọng là luyện nói về những tình huống tự nhiên, thường ngày để dễ hiểu và dễ nhớ.

#10 Viết và nhờ người sửa lỗi

Khi viết, ta có thể dùng nhiều công cụ trực tuyến. Chẳng hạn, công cụ dịch hay công cụ kiểm tra chính tả có thể giúp ta viết từ cho đúng. Lý tưởng nhất là có một bạn đồng hành ngôn ngữ sửa lỗi cho mình, dù là khi viết hay khi nói. Bạn có thể tìm hình thức trao đổi này qua mô hình học cặp đổi ngôn ngữ (tandem) trên các nền tảng học trực tuyến, trong các nhóm mạng xã hội của những người cùng chí hướng, hoặc tại các buổi giao lưu ngôn ngữ mà nhiều thành phố thường tổ chức.

#11 Đắm mình vào thế giới của ngôn ngữ ấy

Mẹo cuối cùng: sự đa dạng là vô cùng quan trọng. Không phải chọn cách này hay cách kia, mà việc học ngôn ngữ diễn ra trên nhiều mặt cùng lúc. Tất nhiên, nếu được sống một thời gian ở nơi nói ngôn ngữ đó, bạn có thể kết hợp tất cả và thu được rất nhiều lợi ích. Khi ấy, việc đắm mình hoàn toàn trong ngôn ngữ gần như là điều chắc chắn và vô cùng đáng giá. May mắn là với những ai không thể đi xa, nhờ có internet, ta vẫn có thể “mô phỏng” và mang thế giới xa lạ ấy về tận nhà.

‍